Datejust në të tetëdhjetat

E bërë për ditëlindjen e dyzetë të kompanisë në vitin 1945 dhe pothuajse e pandryshuar që atëherë. Historia e orës së parë që vendosi datën në fushë – dhe e një lunete që nisi jetën si pjesë për vegël.

Rolex mbushi dyzet vjet në vitin 1945, dhe Hans Wilsdorf e shënoi me një orë e jo me një festë. Datejust ishte ora e parë e dorës që ishte njëkohësisht me kurdisje automatike, e papërshkueshme nga uji, e certifikuar si kronometër dhe që tregonte datën në fushë. Secila nga këto ekzistonte veçmas. Askush nuk i kishte bashkuar në një kasë.

E para, referenca 4467, ishte prej ari të verdhë, 36 milimetra, dhe erdhi mbi një byzylyk të bërë posaçërisht për të: pesë rreshta hallkash, tri prej tyre të lëmuara, të cilin kompania e quajti Jubilee sipas përvjetorit që festonte. Tetëdhjetë vjet më vonë ai byzylyk prodhohet ende, quhet ende Jubilee dhe është ende arsyeja pse shumë njerëz zgjedhin një Datejust para çdo gjëje tjetër.

Vetë data deshi një dekadë që të sillej si duhet. Te ekzemplarët më të hershëm disku lëvizte ngadalë gjatë orëve të para të natës, kështu që në dymbëdhjetë e gjysmë qëndronte diku mes së djeshmes dhe së sotmes. Nga mesi i viteve pesëdhjetë mekanizmi e ndërronte menjëherë në mesnatë, sjellje që çdo orë me datë e ka kopjuar që atëherë.

Lupa Cyclops erdhi në vitin 1953, dhe historia që tregon Rolex është se bashkëshortja e Wilsdorf-it ankohej se nuk e lexonte dot datën. Qoftë e vërtetë apo jo, thjerrëza zmadhon dy herë e gjysmë, është e ngjitur mbi xham dhe jo e derdhur bashkë me të, dhe është gjëja më e njohshme që kompania ka bërë ndonjëherë. Është edhe detaji që falsifikuesit e gabojnë më shpesh: zmadhimi është shumë i dobët, ose data nuk është e qendërzuar poshtë saj.

As luneta e kanalizuar nuk ishte zbukurim. Kasat e hershme Oyster mbylleshin hermetikisht duke e vidhosur lunetën mbi kasë, dhe kanalet ishin kapja që i duhej veglës së orëndreqësit për ta shtrënguar. Kur mbyllja hermetike u zhvendos gjetkë, kanalet mbetën, sepse deri atëherë ato ishin pamja e një Rolex-i. Një kërkesë funksionale ishte kthyer në nënshkrim, çka është një përshkrim i drejtë i gjithë orës.

Pjesa e gjatë e mesme e historisë është seria 1600, e prodhuar nga viti 1959 deri në fund të viteve shtatëdhjetë – 1601 me lunetë të kanalizuar, 1603 me lunetë të gdhendur me makinë, 1600 me lunetë të lëmuar. Këto kanë xham akrilik dhe nuk kanë ndërrim të shpejtë të datës, kështu që për ta vënë në orar një të tillë pas dy javësh në sirtar duhet t’i rrotulloni akrepat katërmbëdhjetë herë rreth fushës. Koleksionistët nuk shqetësohen. Janë Datejust-et me pamjen më të sinqertë që janë bërë ndonjëherë dhe, për momentin, më të nënvlerësuarat në heshtje.

Ndërrimi i shpejtë i datës erdhi me mekanizmin 3035 në vitin 1977, safiri zëvendësoi akrilikun pak më vonë, dhe ora mori formën që ka ende sot. Mekanizmi aktual 3235 punon shtatëdhjetë orë, që do të thotë se një Datejust e hequr të premten punon ende të hënën në mëngjes. Kasa u rrit në 41 milimetra në vitin 2016 për ata që e donin, dhe mbeti 36 për ata që nuk e donin.

Ajo që e bën të vlejë të shkruhet për të në të tetëdhjetat është sa pak modë ka tek ajo. Datejust nuk ka qenë kurrë ora për të cilën njerëzit presin në radhë, dhe pikërisht për këtë është ajo që na kërkohet më vazhdimisht, me çdo fushë dhe në çdo metal, nga njerëz që synojnë ta mbajnë çdo ditë për njëzet vjet. U projektua që të ishte e pavërejtshme në kuptimin më të mirë. Ia ka dalë për tetë dekada.