GMT-Master dhe luneta Pepsi

Pan Am kërkoi një orë me të cilën pilotët e saj të mund të kalonin Atlantikun. Ajo që erdhi kishte një lunetë bakeliti që plasaritej, një prej alumini që zbehej në lejla – dhe një qeramikë të kuqe e blu që Rolex-it i duhej deri në vitin 2014 për ta prodhuar fare.

Në fillim të viteve pesëdhjetë Pan American World Airways kishte një problem që nuk kishte ekzistuar më parë. Avionët e saj tani kalonin disa zona kohore në një fluturim të vetëm, dhe ekuipazhet duhej të mbanin njëkohësisht dy orare: atë lokal jashtë dritares dhe orën e referencës me të cilën punonte kompania ajrore. Kompania iu drejtua Rolex-it.

Ajo që erdhi, në vitin 1954, ishte GMT-Master: një akrep i katërt që rrotullohet një herë në njëzet e katër orë, i lexuar përkundrejt një lunete rrotulluese të numëruar deri në njëzet e katër. Rregulloni lunetën dhe keni një zonë të dytë kohore. Luneta ishte e ndarë në të kuqe dhe blu, që një vështrim t’ju tregonte nëse ora e referencës ishte ditë apo natë – e vetmja arsye e një skeme ngjyrash që bota sot e quan Pepsi.

Lunetat e para, te referenca 6542, ishin prej bakeliti me numrat të mbushur me radium. Dukeshin shkëlqyeshëm dhe ishin një rrezik i vërtetë: materiali plasaritej, dhe ajo që gjendej në të çarat ishte radioaktive. Rolex i tërhoqi rreth vitit 1959 dhe i zëvendësoi me alumin të anodizuar, prandaj një lunetë bakeliti e paprekur sot është nga gjërat më të rralla në botën e koleksionimit.

Alumini solli sjelljen e vet. Drita ultravjollcë e sulmon gjysmën e kuqe më shpejt se të kaltrën, kështu që një lunetë që e ka kaluar jetën jashtë zbehet në rozë, pastaj në lejla, ndërsa bluja mbetet. Për tridhjetë vjet kjo ishte thjesht konsumim. Tani është një vlerë shtesë – një lunetë 1675 e zbehur në mënyrë të njëtrajtshme vlen më shumë se një zëvendësim i ri, sepse nuk mund të prodhohet dhe dëshmon se ora është mbajtur.

Versioni në kafe dhe ar mbërriti në vitet shtatëdhjetë dhe u pagëzua Root Beer nga të gjithë përveç Rolex-it. Në vitin 1982 mekanizmi ndryshoi në një mënyrë që kishte më shumë rëndësi se çdo lunetë: 16760 lejonte që akrepi i orëve të lëvizte më vete, me kërcime prej një ore, pa e ndalur orën. Kjo e bëri një instrument të vërtetë me dy zona kohore e jo thjesht një orë me një akrep shtesë, dhe kjo është arsyeja pse modeli quhet GMT-Master II që atëherë.

Te qeramika historia bëhet teknike. Cerachrom ngjyroset me okside metalike të përziera para pjekjes, dhe pjekja është ajo që e fikson ngjyrën – prandaj një unazë dyngjyrëshe nuk është dy pjesë të bashkuara, që do të tregonin një tegel dhe në fund do të dështonin. Duhet të jetë një unazë e vetme, e ngjyrosur në dy pjesë, para se të piqet një herë. Rolex ia doli me blu dhe të zezë në vitin 2013, dhe tregu e quajti menjëherë Batman. E kuqja doli shumë më e vështirë: oksidet që japin të kuqen janë më pak të qëndrueshmet në ato temperatura.

Qeramika e kuqe dhe blu u shfaq më në fund në vitin 2014, dhe vetëm në ar të bardhë, me një çmim që tregonte sa kishte kushtuar zhvillimi i procesit. Versioni prej çeliku pasoi në vitin 2018 mbi një byzylyk Jubilee, dhe lista e pritjes për të është më e gjata ndër të gjitha modelet sportive Rolex që nuk janë Daytona.

Gjashtëdhjetë vjet pasi Pan Am bëri pyetjen, pothuajse askush që blen një të tillë nuk ka nevojë të dijë sa është ora në një qytet tjetër. Ajo që blejnë është një lunetë, ngjyrat e së cilës u zgjodhën në vitin 1954 për t’i dalluar një piloti ditën nga nata – një element funksioni të pastër që doli të ishte vendimi më i njohur i dizajnit që kompania ka marrë ndonjëherë.