Το Datejust στα ογδόντα

Φτιαγμένο για τα σαράντα χρόνια της εταιρείας το 1945, και σχεδόν αμετάβλητο από τότε. Η ιστορία του πρώτου ρολογιού που έβαλε την ημερομηνία στο καντράν — και μιας στεφάνης που ξεκίνησε ως εξάρτημα για εργαλείο.

Η Rolex έκλεισε τα σαράντα το 1945, και ο Hans Wilsdorf το γιόρτασε με ένα ρολόι αντί για πάρτι. Το Datejust ήταν το πρώτο ρολόι χειρός που ήταν ταυτόχρονα αυτόματο, αδιάβροχο, πιστοποιημένο χρονόμετρο και έδειχνε την ημερομηνία στο καντράν του. Καθένα από αυτά υπήρχε χωριστά. Κανείς δεν τα είχε βάλει σε μία κάσα.

Το πρώτο, αναφορά 4467, ήταν από κίτρινο χρυσό και 36 χιλιοστά, και ήρθε σε ένα μπρασελέ φτιαγμένο γι’ αυτό: πέντε σειρές κρίκων, οι τρεις γυαλισμένες, που η εταιρεία ονόμασε Jubilee από την επέτειο που γιόρταζε. Ογδόντα χρόνια αργότερα αυτό το μπρασελέ εξακολουθεί να φτιάχνεται, να λέγεται Jubilee και να είναι ο λόγος που πάρα πολλοί διαλέγουν ένα Datejust αντί για οτιδήποτε άλλο.

Η ίδια η ημερομηνία χρειάστηκε μια δεκαετία για να συμπεριφερθεί σωστά. Στα πρώτα κομμάτια ο δίσκος προχωρούσε σιγά-σιγά στις μικρές ώρες, οπότε στις δώδεκα και μισή τα μεσάνυχτα βρισκόταν κάπου ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Ως τα μέσα της δεκαετίας του ’50 ο μηχανισμός τον άλλαζε ακαριαία τα μεσάνυχτα, και αυτή τη συμπεριφορά αντιγράφει από τότε κάθε ρολόι με ημερομηνία.

Ο Cyclops ήρθε το 1953, και η ιστορία που λέει η Rolex είναι ότι η σύζυγος του Wilsdorf παραπονιόταν ότι δεν μπορούσε να διαβάσει την ημερομηνία. Είτε ισχύει είτε όχι, ο φακός μεγεθύνει δυόμισι φορές, είναι κολλημένος στο κρύσταλλο αντί να είναι χυτός μαζί του, και είναι το πιο αναγνωρίσιμο πράγμα που έκανε ποτέ η εταιρεία. Είναι επίσης η λεπτομέρεια που οι παραχαράκτες κάνουν πιο συχνά λάθος: η μεγέθυνση είναι πολύ αδύναμη ή η ημερομηνία δεν είναι κεντραρισμένη από κάτω.

Ούτε η αυλακωτή στεφάνη ήταν διακόσμηση. Οι πρώτες κάσες Oyster σφραγίζονταν βιδώνοντας τη στεφάνη πάνω στην κάσα, και τα αυλάκια ήταν η λαβή που χρειαζόταν το εργαλείο του ωρολογοποιού για να τη σφίξει. Όταν η στεγανοποίηση μετακινήθηκε αλλού, τα αυλάκια έμειναν, γιατί μέχρι τότε έτσι έμοιαζε μια Rolex. Μια λειτουργική απαίτηση έγινε υπογραφή, κάτι που είναι δίκαιη περιγραφή ολόκληρου του ρολογιού.

Η μεγάλη μέση της ιστορίας είναι η σειρά 1600, που φτιαχνόταν από το 1959 ως τα τέλη της δεκαετίας του ’70 — το 1601 με αυλακωτή στεφάνη, το 1603 με γκιλοσέ στεφάνη, το 1600 λείο. Αυτά έχουν ακρυλικό κρύσταλλο και όχι γρήγορη ρύθμιση ημερομηνίας, οπότε η ρύθμιση ενός ρολογιού μετά από δύο εβδομάδες στο συρτάρι σημαίνει να γυρίσετε τους δείκτες δεκατέσσερις φορές γύρω από το καντράν. Οι συλλέκτες δεν ενοχλούνται. Είναι τα πιο τίμια στην όψη Datejust που φτιάχτηκαν ποτέ και, αυτή τη στιγμή, τα πιο αθόρυβα υποτιμημένα.

Η γρήγορη ρύθμιση ήρθε με τον μηχανισμό 3035 το 1977, το ζαφείρι αντικατέστησε σύντομα το ακρυλικό, και το ρολόι πήρε το σχήμα που έχει ακόμη. Ο σημερινός μηχανισμός 3235 λειτουργεί εβδομήντα ώρες, που σημαίνει ότι ένα Datejust που βγαίνει την Παρασκευή λειτουργεί ακόμη τη Δευτέρα το πρωί. Η κάσα μεγάλωσε στα 41 χιλιοστά το 2016 για όσους το ήθελαν, και έμεινε στα 36 για όσους όχι.

Αυτό που το κάνει άξιο να γράψει κανείς γι’ αυτό στα ογδόντα του είναι πόσο λίγο από αυτό είναι μόδα. Το Datejust δεν ήταν ποτέ το ρολόι για το οποίο στέκεται κανείς στην ουρά, και ακριβώς γι’ αυτό είναι αυτό που μας ζητούν πιο σταθερά να βρούμε, σε κάθε καντράν και κάθε μέταλλο, άνθρωποι που σκοπεύουν να το φορούν κάθε μέρα για είκοσι χρόνια. Σχεδιάστηκε για να μην ξεχωρίζει, με την καλύτερη έννοια. Τα καταφέρνει εδώ και οκτώ δεκαετίες.