Η ιστορία του Daytona

Κυκλοφόρησε το 1963 και πουλιόταν τόσο δύσκολα που οι έμποροι έκαναν έκπτωση. Πώς η λιγότερο επιθυμητή Rolex της δεκαετίας του ’60 έγινε αυτή με τη μεγαλύτερη λίστα αναμονής.

Η Rolex έγινε επίσημος χρονομέτρης του Daytona International Speedway το 1962 και έβαλε το όνομα σε έναν χρονογράφο την επόμενη χρονιά. Η αναφορά 6239 είχε την κλίμακα ταχυμέτρου μεταφερμένη από το καντράν και χαραγμένη στην ατσάλινη στεφάνη — η αλλαγή που έδωσε στο ρολόι το πρόσωπό του — και χειροκίνητο μηχανισμό βασισμένο σε ébauche της Valjoux. Ονομαζόταν Cosmograph. Η λέξη Daytona προστέθηκε στο καντράν ένα ή δύο χρόνια αργότερα, σε ένα μικρό τόξο πάνω από τον υποκαντράν.

Κανείς δεν το ήθελε. Στις δεκαετίες του ’60 και του ’70 ένα Cosmograph έμενε στη βιτρίνα περισσότερο από οτιδήποτε άλλο έφτιαχνε η Rolex, και οι έμποροι έκαναν έκπτωση για να αδειάσουν το απόθεμα. Ένας χρονογράφος ήταν εργαλείο εργασίας σε μια εποχή που οι πελάτες της Rolex ήθελαν ένα Datejust, και μάλιστα χειροκίνητος, σε μια δεκαετία που η εταιρεία είχε περάσει τριάντα χρόνια πείθοντας τον κόσμο ότι το αυτόματο κούρδισμα ήταν η ουσία.

Ανάμεσα στα πιο αργά σε πωλήσεις ήταν εκείνα με αυτό που η Rolex αποκαλούσε εξωτικό καντράν: ορθογώνιοι δείκτες, αντιθετικοί υποκαντράν, αριθμοί art-deco, κατασκευασμένα από την εταιρεία καντράν Singer. Παραγγέλθηκαν τόσο λίγα που το σχέδιο εγκαταλείφθηκε αθόρυβα. Σήμερα είναι τα πολυτιμότερα ρολόγια χειρός σειριακής παραγωγής που υπάρχουν, επειδή τη δεκαετία του ’80 Ιταλοί συλλέκτες πρόσεξαν ότι ο Paul Newman φορούσε ένα, και το όνομα έμεινε μόνιμα στο σχέδιο.

Το δικό του ρολόι του Newman — δώρο της συζύγου του, με χάραξη στην πλάτη, φορεμένο για χρόνια — βγήκε σε δημοπρασία στον οίκο Phillips στη Νέα Υόρκη τον Οκτώβριο του 2017 και πουλήθηκε 17,75 εκατομμύρια δολάρια. Παραμένει μία από τις υψηλότερες τιμές που πληρώθηκαν ποτέ για ρολόι χειρός, για έναν ατσάλινο χρονογράφο που ο κατασκευαστής του δεν μπορούσε ούτε να χαρίσει όταν ήταν καινούργιος.

Η μηχανική καμπή ήρθε το 1988. Η Rolex ήθελε ένα αυτόματο Daytona και δεν είχε, οπότε αγόρασε μηχανισμούς από τη Zenith: τον El Primero, τον αυτόματο χρονογράφο υψηλής συχνότητας του 1969. Έπειτα τροποποίησε περίπου τα μισά εξαρτήματα και τον επιβράδυνε από 36.000 σε 28.800 παλμούς την ώρα, κάτι για το οποίο παραπονιούνται οι πουριστές από τότε, αλλά που έκανε τον μηχανισμό να αντέχει πολύ περισσότερο ανάμεσα στα σέρβις. Εκείνο το ρολόι, το 16520, παρέμεινε σε παραγωγή δώδεκα χρόνια και σήμερα είναι το Daytona των γνωστών.

Το 2000 η Rolex το αντικατέστησε με το 4130, δικό της σχέδιο, με λιγότερα εξαρτήματα από τον μηχανισμό που αντικατέστησε και κάθετο συμπλέκτη που επιτρέπει στον χρονογράφο να ξεκινά χωρίς το τρεμόπαιγμα του δευτερολεπτοδείκτη. Θεωρείται γενικά ένας από τους καλύτερους μηχανισμούς χρονογράφου που μπήκαν ποτέ σε σειριακή παραγωγή. Το 4131 που τον διαδέχτηκε το 2023 είναι βελτίωση, όχι απόκλιση.

Αυτό που δείχνει το Daytona, πιο καθαρά από κάθε άλλο ρολόι, είναι ότι η επιθυμία δεν είναι ιδιότητα ενός αντικειμένου. Τίποτα στο 6239 δεν άλλαξε ανάμεσα στη δεκαετία που πουλιόταν με έκπτωση και στη δεκαετία που έγινε απρόσιτο. Το ρολόι έμεινε ίδιο· όλα γύρω του κινήθηκαν.

Για έναν αγοραστή σήμερα οι χρήσιμες διακρίσεις είναι τρεις: οι χειροκίνητες αναφορές μέχρι το 1988, που είναι πεδίο συλλεκτών και τιμολογούνται ανάλογα· το 16520 με μηχανισμό Zenith, που είναι το περισσότερο ρολόι για τα χρήματά του σε όλη τη σειρά· και τα in-house 116500 και 126500, που είναι αυτά με τις λίστες αναμονής. Μας ζητούν πιο συχνά το τρίτο και προτείνουμε ακόμη συχνότερα το δεύτερο.