Το Submariner, από το 1953 ως σήμερα

Εβδομήντα χρόνια αλλάζοντας ένα πράγμα κάθε φορά και ποτέ το σχήμα. Από το 6204 στα εκατό μέτρα έως το κεραμικό και τα σαράντα ένα χιλιοστά — και γιατί κάθε μικρή αλλαγή μετακινεί την τιμή όλων όσων προηγήθηκαν.

Το Submariner δεν ήταν το πρώτο καταδυτικό ρολόι. Το Fifty Fathoms της Blancpain έφτασε στην αγορά την ίδια σεζόν και, ανάλογα με το ποιος το διηγείται, μερικούς μήνες νωρίτερα. Αυτό που είχε η Rolex ήταν η κάσα Oyster, πατενταρισμένη το 1926 και εξελιγμένη επί είκοσι επτά χρόνια, και μια περιστρεφόμενη στεφάνη που επέτρεπε σε έναν δύτη να διαβάζει τον χρόνο που πέρασε. Αυτός ο συνδυασμός είναι ο λόγος που η λέξη Submariner σημαίνει σήμερα την κατηγορία και όχι το μοντέλο.

Η αναφορά 6204 ήρθε το 1953, αδιάβροχη έως εκατό μέτρα, με λεπτούς σαν μολύβι δείκτες και χωρίς προστατευτικά κορώνας. Το 6538 που ακολούθησε είχε υπερμεγέθη κορώνα κουρδίσματος — οι συλλέκτες το λένε Big Crown — και είναι αυτό που φορούσε ο Sean Connery, σε λουράκι πολύ κοντό γι’ αυτόν, το 1962. Είχε ήδη χρόνια σε παραγωγή τότε. Η ταινία το έκανε διάσημο, όχι το αντίθετο.

Τα προστατευτικά της κορώνας ήρθαν με το 5512 το 1959, και μαζί τους το προφίλ που κρατά το ρολόι από τότε. Τα καντράν εκείνης της περιόδου ήταν gilt: γυαλιστερή μαύρη λάκα με τυπωμένα στοιχεία σε χρυσό, από μια διαδικασία που η Rolex εγκατέλειψε γύρω στο 1967 υπέρ της ματ λευκής εκτύπωσης. Αυτή η αλλαγή διαδικασίας, αόρατη σε όποιον δεν την ψάχνει, αξίζει σήμερα πολλαπλάσια στην ελεύθερη αγορά.

Το μοντέλο με ημερομηνία ήρθε το 1966 ως 1680, και χώρισε το κοινό μόνιμα. Ένα Submariner χωρίς ημερομηνία έχει συμμετρικό καντράν και κανέναν φακό στο κρύσταλλο· ένα Submariner με ημερομηνία είναι πιο χρήσιμο κάθε πρωί. Εξήντα χρόνια μετά η διαφωνία δεν έχει λυθεί, φτιάχνονται και τα δύο, και οι συλλέκτες προτιμούν αυτό χωρίς ημερομηνία ενώ αυτό με ημερομηνία είναι αυτό που πουλά.

Το 1979 έφερε το 16800: κρύσταλλο ζαφειριού, τριακόσια μέτρα και μια μονόδρομη στεφάνη που μπορούσε μόνο να μειώσει τον αέρα που απέμενε, ποτέ να τον αυξήσει. Αυτή είναι η τελευταία αλλαγή που έγινε για τους δύτες. Ό,τι ακολούθησε είναι μεταλλουργία.

Το κεραμικό ήρθε το 2008. Η Rolex το ονομάζει Cerachrom, και το νόημά του είναι ότι μια αλουμινένια στεφάνη ξεθωριάζει και γρατζουνίζεται ενώ μια κεραμική όχι. Η αντίδραση της αγοράς ήταν αντίθετη και απολύτως αναμενόμενη: οι ξεθωριασμένες αλουμινένιες στεφάνες, κάποτε ελάττωμα, έγιναν περιζήτητες μέσα σε μια νύχτα, και μια ξεθωριασμένη στεφάνη σε ένα 16610 σήμερα ανεβάζει την τιμή αντί να τη ρίχνει.

Το 2020 η κάσα πήγε στα σαράντα ένα χιλιοστά με τον μηχανισμό 3235 μέσα, και τα ωτία λέπτυναν ώστε να φοριέται μικρότερο απ’ ό,τι λέει ο αριθμός. Είναι η μεγαλύτερη αναθεώρηση σε σαράντα χρόνια και δεν άλλαξε το σχήμα σε τίποτα.

Διαβασμένο ως σύνολο, το Submariner είναι επιχείρημα υπέρ της συγκράτησης. Εβδομήντα χρόνια, ίσως οκτώ πραγματικά σημαντικές αλλαγές, και κάθε μία έκανε αναδρομικά την προηγούμενη εκδοχή συλλεκτική. Ένας οίκος που θα το ξανασχεδίαζε κάθε πέντε χρόνια θα είχε ένα πιο μοντέρνο ρολόι και καμία αγορά για τα παλιά.