Audemars Piguet × Swatch

Dört kadran, tek bir tapisserie deseni ve bir Royal Oak’un ne için var olduğuna dair bir tartışma. Bunun orijinallerin değerine ne yaptığına — ve ne yapmadığına — bakıyoruz.

Böyle bir iş birliğinin insanları neden tedirgin ettiğini anlamak için 1972’ye, kendisi de başlı başına bir kışkırtma olan bir saate geri dönmek gerekir.

Audemars Piguet zor durumdaydı. Kuvars saatler geliyordu, İsviçre’nin mekanik saat üretimi çökmek üzereydi ve marka yılda yalnızca birkaç bin saat üretiyordu. Sonradan Nautilus’u da çizecek olan Gérald Genta’dan yeni bir şey istendi ve kendi anlatımına göre onu tek bir gecede tasarladı. Teslim ettiği şey Royal Oak’tu, referans 5402ST: sekiz altıgen vidayla sabitlenmiş sekizgen bir bezele sahip 39 milimetrelik çelik bir kasa, tokaya doğru incelen entegre bir çelik kordon ve AP’nin Petite Tapisserie dediği küçük waffle kareleriyle kaplı bir kadran.

Skandal fiyattı. Yaklaşık 3.300 İsviçre frangıyla piyasaya çıktı; bu, Patek Philippe’in altın bir saatinden daha pahalıydı ve üstelik çeliktendi. Bayiler satılamayacağını düşündü. İlk bin adedin satılması yıllar sürdü. Sonra markayı kuvars krizi boyunca ayakta tuttu ve Nautilus’la birlikte lüks çelik spor saat fikrinin tamamını tanımladı.

Yani Royal Oak hiçbir zaman muhafazakâr bir nesne olmadı. Pahalı fiyata satılan ucuz malzemeydi; başlattığı tartışma — bir saatin değerinin altın içeriğinde değil, tasarımda ve işçilikte yattığı — elli yıl sonra kitlesel pazara yönelik bir iş birliğinin, bu kez ters yönden, yeniden alevlendirdiği tartışmanın ta kendisidir.

Kesin olmakta yarar olan bir emsal var. Mart 2022’de Omega ve Swatch, MoonSwatch’u çıkardı: on bir gezegen renginde, iki yüz sterlin civarında, Bioceramic bir Speedmaster. Kuyruklar sokağın köşesini döndü, butiklerde stoklar saatler içinde tükendi ve saatler aynı öğleden sonra internette perakende fiyatının birkaç katına yeniden satıldı. Omega’ya zarar vereceği öngörülen şey gerçekleşmedi. Speedmaster’a olan talep düşmek yerine arttı, Swatch Group bunu kendi raporlarında açıkça belirtti ve plastik bir Moonwatch’un çelik olanı ucuzlatacağından endişe eden koleksiyonerler, eldeki verilere bakılırsa yanıldı. Blancpain ve Swatch aynı deneyi 2023’te Scuba Fifty Fathoms ile tekrarladı.

MoonSwatch’un gösterdiği şey, bu tür lansmanların orijinallerle rekabet etmediği; onlara yeni tutkunlar kazandırdığıdır. İki yüz sterlinlik bir Speedmaster için kuyrukta bekleyen kişi, aksi hâlde yedi bin harcamaya hazırlanıyor değildi. Bir biçimle tanıştırılıyordu; ve bu kişilerin bir kısmı yıllar sonra bir bütçeyle geri dönüyor.

Buradaki tek gerçek fark sahiplik. Omega da Blancpain de Swatch Group markaları; dolayısıyla o iş birlikleri grup içi kararlardı. Audemars Piguet ise bağımsız ve 1875’ten beri aile kontrolünde — bu da bu türden her ortaklığı iki bölüm arasındaki bir iç yazışma değil, iki şirket arasındaki bir müzakere hâline getiriyor.

Elinde bir tane bulunan biri için ne kadar değer taşırsa taşısın, bizim okumamız şu: tapisserie kadran bir patent değil, bir desendir ve bir Royal Oak hiçbir zaman waffle deseni zor bulunduğu için değerli olmadı. Değerini, doğru biçimde işlenmesi zor bir kasa profilinden, üretimi çoğu komple saatten daha pahalıya mal olan bir çelik kordondan ve elli yıldır çok sayıda üretmeyi reddeden bir markadan alır. Bunların hiçbiri fiyatın yüzde biriyle yeniden üretilemez ve hiçbiri, kadran dokusunu paylaşan bir şey yüzünden azalmaz.

Takip edilmesi gereken saatler erken dönem olanlar — A serisi 5402’ler ile orijinal oranları sürdüren 14790 ve 15202. Her türlü ilgi, kaynağa en yakın referansları yükseltme eğilimindedir; Royal Oak yeniden gündeme geldiğinde bize en sık sorulan üçü de bunlar.