Speedmaster ve Ay

NASA, saatleri Houston’daki bir dükkândan kimliğini gizleyerek satın aldı ve onları yetmiş bir derecede, kırk g’de ve saf oksijende işkenceye soktu. Yalnızca biri ayakta kaldı — ve o saat zaten sekiz yaşındaydı.

Speedmaster uzay için değil, motor yarışları için tasarlandı. Omega 1957’de CK2915’i tanıttığında yeniliği, takimetre skalasını kadrandan bezele taşımaktı; bu, kadranı ferahlattı ve skalanın bir bakışta okunmasını sağladı. Bir yarış pilotu kronografıydı ve ilk yedi yılında yalnızca bundan ibaretti.

1964’te NASA’nın astronotları için bir kol saatine ihtiyacı vardı ve kendisine bir saat pazarlanmasını istemiyordu. James Ragan adında bir mühendis bir şartname yazdı ve kurum, hiçbir üreticinin özel bir numune hazırlayamaması için adayları Houston’daki bir kuyumcu dükkânından kimliğini gizleyerek satın aldı. Birkaç marka temsil ediliyordu. Saatler ardından onları yok etmek üzere tasarlanmış bir test rejimine tabi tutuldu.

Yetmiş bir santigrat derecede kırk sekiz saat, ardından doksan üç derecede dört saat. Eksi on sekize soğutma. Yüzde doksan beş nem. Saf oksijen atmosferi. Altı farklı yönden kırk g’lik altı darbe. Titreşim, on altı g’ye kadar ivmelenme, neredeyse vakuma kadar dekompresyon ve yeniden basınçlandırma. Rakipler durdu, buğulandı ya da camları eğrilip yerinden kalktı. Omega çalıştı — ve şartname sınırları içinde çalıştı.

1 Mart 1965’te tüm insanlı uzay görevleri için uçuşa uygun ilan edildi ve aynı ayın ilerleyen günlerinde Gemini 3’te takıldı. O günden bu yana mürettebatlı her Amerikan uzay uçuşunda bir tane bulunuyor.

20 Temmuz 1969’da Neil Armstrong kendi saatini ay modülünde bıraktı: aracın kendi elektronik zamanlayıcısı arızalanmıştı ve saat yedek görevi görüyordu. Buzz Aldrin ise kendi saatini bileğinde Ay yüzeyine taşıdı; Sebring’de tur zamanlamak için tasarlanmış bir kronograf böylece Ay’da takılan ilk saat oldu. Aldrin’in saati daha sonra Smithsonian’a gönderilirken kayboldu ve bir daha hiç bulunamadı.

Saatin en değerli anı ertesi nisan geldi. Apollo 13 ağır hasar almış, rehberlik bilgisayarı enerji tasarrufu için kapatılmışken mürettebat, uzay aracının duruşunu elle sabit tutarak ve motoru tam on dört saniye ateşleyerek bir rota düzeltme manevrası yapmak zorundaydı. Jack Swigert bu süreyi Speedmaster’ıyla ölçtü. NASA aynı yıl Omega’ya, doğrudan astronotların kendileri tarafından verilen bir onur olan Silver Snoopy Award’u verdi.

Bütün bunları yapan saat dikkat çekici derecede az değişti. 321 kalibresi 1968’de yerini 861’e, ardından da 1861’e bıraktı; Omega ancak 2021’de Master Chronometer sertifikalı ko-aksiyel 3861’i taktı. Standart modelde cam hâlâ hesalite; bunun nedeni nostalji değil: akrilik tuzla buz olmak yerine kılcal çatlaklar oluşturur ve NASA bir kapsülün içinde serbestçe dolaşan safir kırıkları istemiyordu.

Bu da Speedmaster’ı ünlü saatler arasında alışılmadık bir konuma yerleştiriyor. Neredeyse diğer tüm efsaneler, olup bittikten sonra pazarlama tarafından yaratıldı. Bu ise hangi saatlerin bozulduğunu öğrenmek isteyen Houston’daki bir mühendis ve evden iki yüz bin mil uzakta yapılan on dört saniyelik bir ateşleme tarafından yaratıldı.